Najnowsze, drugie w 2026 roku wydanie „Film&TV Kamera” (nr 02/93, kwiecień–czerwiec) to przekrój przez polską branżę filmową — od spotkań z operatorami, przez zagadnienia edukacyjne, festiwalowe zapowiedzi oraz relacje, aż po tematy prawne i ekonomiczne, które coraz mocniej kształtują codzienność filmowców. Oto, o czym przeczytacie w tym numerze.
Operatorzy i sztuka obrazu
Numer otwiera rozmowa Jolanty Tokarczyk z operatorem Piotrem Niemyjskim (PSC, JSC). W wywiadzie „Misterium światła i cienia” opowiada on o współpracy z japońskim reżyserem Keiem Ishikawą przy filmie „Pejzaż w kolorze sepii”, o kontaktach, nawiązanych jeszcze w łódzkiej Szkole Filmowej oraz o doświadczeniach zdobywanych na planach w Japonii, Norwegii i Turcji.
Drugim bohaterem numeru jest Adam Suzin, z którym rozmawiamy o filmie „Ojciec/Father” w reżyserii słowackiej twórczyni Terezy Nvotovej — czesko-słowacko-polskiej koprodukcji nagrodzonej Złotą Żabą w Konkursie Debiutów Operatorskich na festiwalu Camerimage 2025. Suzin, laureat Nagrody PSC z 2018 roku za „Over the limit”, podsumowuje swoją drogę zawodową od szkolnych etiud po dziś.
O zawodzie autorów zdjęć przypomina też relacja z gali Nagród PSC „Najlepsze filmy, najlepsi autorzy”. Za zdjęcia do pełnometrażowego filmu fabularnego nagrodzono Michała Dymka („Dziewczyna z igłą”, reż. Magnus von Horn).
Festiwale i przeglądy
Kalendarz festiwalowy jest w tym numerze wyjątkowo gęsty. 55. Lubuskie Lato Filmowe (28 czerwca – 5 lipca 2026) wraca do Łagowa pod hasłem „Czeskie spojrzenie na rzeczywistość”, z programem obejmującym ponad 100 seansów i blisko 200 tytułów oraz jubileuszem 70-lecia Studia Se-Ma-For.
Z 40. Tarnowskiej Nagrody Filmowej (gala 30 maja 2026) zdajemy relację pod znakiem podwójnego triumfu Agnieszki Holland — Grand Prix powędrowało do „Franza Kafki”. Nagrodę za całokształt twórczości odebrał Marek Kondrat, a Nagrodę Publiczności „Publika” otrzymali „Ministranci” Piotra Domalewskiego.
W reportażu z francuskiego Cartoon Movie w Bordeaux („Między sztuką a biznesem”) pokazujemy, jak dojrzewa europejska animacja: 28. edycja zgromadziła 50 projektów z 21 krajów, wybranych spośród rekordowych 150 zgłoszeń. Mocny polski akcent to „Nina and the Goddess of Thunder” Kamila Polaka.
Nie zabrakło też 9. Festiwalu Filmowego Maklaka i Jego Przyjaciół w Konstancinie (24–28 czerwca) z retrospektywą Bogumiła Kobieli, włoskiego 44. Bergamo Film Meetings, gdzie odbyły się równolegle dwie polskie retrospektywy — Andrzeja Wajdy w stulecie urodzin i Agnieszki Holland — a także newsa o Camerimage, które po zmianie partnera tytularnego będzie odbywać się jako ToruńCamerimage; 34. edycja zaplanowana jest na 7–14 listopada 2026.
Dokument i edukacja filmowa
O kondycji polskiego dokumentu opowiada podsumowanie 12. edycji Doc Lab Poland — największego krajowego programu wspierającego twórców dokumentu, którego finał odbył się podczas 66. Krakowskiego Festiwalu Filmowego. W ramach programu rozwijano 20 projektów, a pula nagród sięgnęła blisko 200 tysięcy złotych.
W roku obchodów Roku Andrzeja Wajdy zaglądamy też do Szkoły Wajdy, założonej przez Mistrza wraz z Wojciechem Marczewskim w 2002 roku. W rozmowie z Katarzyną Madaj-Kozłowską, Agnieszką Marczewską i Filipem Marczewskim przyglądamy się międzynarodowym programom uczelni, m.in. inicjatywie Wajda School New Talents Berlin–Paryż.
Film, literatura i język
Relacje kina z literaturą to temat 9. edycji Film the Book — warszawskiego spotkania filmowców i literatów organizowanego przez Mazovia Warsaw Film Commission. Dyskutowano o adaptacjach klasyki („Balladyna” w reżyserii Jana Komasy, „Lalka” Macieja Kawalskiego, „Chłopi” Seana Bobbitta) oraz o nowych projektach.
O mniej widocznej, ale kluczowej warstwie filmu — przekładzie — opowiada wywiad z Agatą Deką, tłumaczką m.in. kinowego hitu „Michael”. „Detektyw słów” to rozmowa o rytmie sceny, technicznych ograniczeniach napisów oraz o tym, jak sztuczna inteligencja wkracza do zawodu tłumacza.
Prawa twórców i realia zawodu
Coraz większą część numeru zajmują tematy prawne i ekonomiczne. Materiał ZAPA „Czyste nośniki a tantiemy” opisuje podpisane 30 kwietnia przez minister Martę Cienkowską rozporządzenie, które po ponad 15 latach aktualizuje wykaz urządzeń objętych opłatą reprograficzną — usuwając z niego przestarzałe nośniki na rzecz smartfonów, tabletów i laptopów.
Związek Zawodowy Filmowców prezentuje z kolei raport „Wynagrodzenia w branży audiowizualnej” (artykuł „Ile zarabiają filmowcy?”). Z badania wynika m.in., że 27 proc. respondentów zarabia ponad 14 000 zł netto miesięcznie, najlepiej opłacane są piony scenografii, operatorski, reżyserii i produkcji, a mimo relatywnie wysokich dochodów aż 49 proc. badanych jest niezadowolonych ze swoich zarobków — przy ok. 13-godzinnym dniu pracy na planie.
W numerze znajdziecie też dwa teksty z działu Prawo. „Życie pisze najlepsze scenariusze” analizuje pułapki prawne produkcji opartych na faktach i biografii — od praw autorskich do reportaży i książek źródłowych po ochronę dóbr osobistych bohaterów. „Filmowiec na chorobowym?” omawia natomiast przyjęty 26 maja rządowy projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów, wprowadzający status artysty zawodowego, dopłaty do składek ZUS oraz dostęp do świadczeń chorobowych, zdrowotnych i emerytalnych.
Portret artysty
Numer domyka esej z cyklu Portret artysty w filmie — „Straciłem ciszę…” — poświęcony filmowi „Franz Kafka” (2025) w reżyserii Agnieszki Holland, ze zdjęciami Tomasza Naumiuka. To refleksja nad sposobem opowiadania o pisarzu i nad „nieproporcjonalnością” zainteresowania jego biografią wobec samych tekstów.
Spis treści
- Piotr Niemyjski – Misterium światła i cienia – s. 6
- Nagrody PSC – Najlepsze filmy, najlepsi autorzy – s. 18
- Agata Deka – Detektyw słów – s. 24
- 55. Lubuskie Lato Filmowe – Czeskie spojrzenie w Łagowie – s. 30
- Tarnowska Nagroda Filmowa – Podwójny triumf Agnieszki Holland – s. 32
- Adam Suzin – Poza ciałem – s. 36
- Cartoon Movie – Między sztuką a biznesem – s. 48
- Festiwal Filmowy Maklaka – Z Maklakiem na początek wakacji – s. 52
- ZAPA – Czyste nośniki a tantiemy – s. 56
- Doc Lab Poland – Dokumentalnie – od pomysłu do montażu – s. 60
- Emi Buchwald – Tylko nie panikujmy – s. 64
- 44. Bergamo Film Meetings – Wajda i Holland po włosku – s. 72
- Szkoła Wajdy – Pod znakiem Roku Wajdy – s. 78
- Film The Book – Filmowcy i literaci – s. 84
- Związek Zawodowy Filmowców – Ile zarabiają filmowcy – s. 88
- Festiwal Camerimage – Toruń – nowa odsłona – s. 92
- Prawo – Życie pisze najlepsze scenariusze – s. 94
- Portret artysty w filmie – Straciłem ciszę… – s. 98
- Prawo – Filmowiec na chorobowym? – s. 104
